శంకరాచార్య విరచిత గురు అష్టకం

శ్రీ శంకరాచార్య విరచిత గురు అష్టకం

1.శరీరమ్ సురూపమ్ తథా వా కళత్రమ్

యశస్చారు చిత్రమ్ ధనమ్ మేరుతుల్యమ్

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

చక్కని రూపం గల అందమైన భార్య  ఉన్నప్పటికి, గొప్ప కీర్తి, మేరు పర్వతమంత డబ్బు ఉన్నప్పటికి గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

2.కళత్రమ్ ధనమ్ పుత్ర పౌత్రాధి సర్వమ్

గృహమ్ బాంధవా సర్వ మేతాధి జాతమ్,

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

భార్య, సంపద, పుత్రులు, మనుమలు, మంచి ఇల్లు, బంధువులు ఉండి గొప్ప కుటుంబములో పుట్టినప్పటికీ, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

3.   షడన్గాది వేదో ముఖే శాస్త్ర విద్య

కవిత్వాది గద్యమ్, సుపద్యమ్ కరోతి

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

నీవు ఆరు అంగముల లోను, నాలుగు వేదముల లోను, పారంగతుడవైనా కాని, గద్య, పద్య రచనలో ప్రజ్ఞావంతుడైన గాని,  గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

4. విదేశేషు మాన్య, స్వదేశేషు ధన్య 

సదాచార వృత్తేషు మత్తో న చాన్యా 

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

నిన్ను విదేశములో గొప్పగా, స్వదేశములో ధనవంతునిగా, సదాచార వృత్తి గలవానిగా జీవించు వాడవని పొగడ బడినా, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

5. క్షమా మండలే భూప భూపాల వృందై

సదా సేవితమ్ యస్య పాదారవిందమ్

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

నీవు ఒక దేశానికి రాజువైనా, ఎందఱో రాజులు, రారాజులు నీ పాదాలు సేవించినను, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? 

6.యశో మే గతమ్ భిక్షు దాన ప్రతాప

జగద్వస్తు సర్వమ్ కరే యః ప్రసాదత్

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

దానగుణం వలన నీ కీర్తి అన్ని దిశల వ్యాపించినాను, ప్రపంచం మొత్తం నీ పక్షాన ఉన్నప్పటికీ, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

7. న భోగే, న యోగే, న వా వాజి రాజౌ

న కాంతా ముఖే నైవ విత్తేషు చిత్తమ్

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

భోగము, యోగము, అగ్నిహోమము, స్త్రీ సుఖము, ధనము నందు నీవు శ్రద్ధ చూప నప్పటికీ, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

8. అరణ్యే న వాసస్య గేహే న కార్యే

న దేహే మనో వర్తతే మే త్వనర్ఘ్యె

మనస్చేన లగ్నమ్ గురోరంఘ్రి పద్మే

తథ కిమ్ తథ కిమ్, తథ కిమ్ తథ కిమ్     

అడవిలో, ఇంటిలో ఉండాలని కోర్కెలేని వారైనా, ఏదైనా సాధించాలని గాని, తన వంటి మీద శ్రద్ధగాని లేని వారైన గాని, గురువు పాదాల వద్ద నిలపలేని మనస్సు ఉండి ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం? ఏమి లాభం?

    

ఫలశృతి: 

 గురోరష్టకమ్ యః పఠేత్ పుణ్యదేహి

యతిర్ భూపతిర్, బ్రహ్మచారీ చ గేహీ

లబేత్ వాంఛితార్థమ్ పదమ్ బ్రహ్మ సజ్ఞమ్

గురోరుక్త వాక్యే, మనో యస్య లగ్నమ్

ఈ గురు అష్టకమును ఎవరు పారాయణం చేస్తారో, గురువు మాటను సావధానులై వినెదరో, గురువును శ్రద్ధతో సేవించెదరో, వారు పవిత్రులైనా, సంయాసులైనా, రాజైనా, సజ్జనులైనా, బ్రహ్మచారు లైనా, ఎలాంటి వారైనా వారు కోరినవి వారికి లభించి పరబ్రహ్మను చేరుకుందురు.......🙏🌺🌸

మనోబుద్ధ్యహంకార చిత్తాని నాహం
నచ శ్రోత్రజిహ్యే నచ ఘ్రాణనేత్రే
నచ వ్యోమభూమిః న తేజో న వాయుః
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
మనస్సు, బుద్ది, అహంకార,చిత్తాలు నేను కాదు.శ్రవణ జిహ్వలు గాని చక్షు ఘ్రాణాలు గాని నేను కాదు. ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని,జలం,పృథ్వి ఇవేవి నేను కాదు. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
నచ ప్రాణసంజ్ఞో నవై పంచ వాయుః
న వా సప్త ధాతుర్నవా పంచకోశా
న వాక్పాణిపాదౌ నచోపస్థ పాయు
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
ప్రాణశక్తిని నేను కాదు. పంచవాయువులు నేను కాదు.శరీరపు సప్తధాతువులు నేను కాదు. దాని పంచకోశాలు పాణిపాదాలు రసనం తదితర కర్మేంద్రియాలు-ఏవీ నేను కాదు. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
నమే ద్వేషరాగౌ న మే లోభమోహౌ
మదోనైవ మేనైవ మాత్సర్య బావః
న ధర్మో న ఛార్థో న కామో న మోక్షః
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
లోభమోహాలు నాకు లేవు. రాగద్వేషాలు నాకు లేవు. గర్వం అహంకారం ధర్మం విషయం వాంఛ, మోక్షం- ఏవీ నాకు లేవు. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
న పుణ్యం న పాపం న సౌఖ్యం న ధుఃఖం
న మంత్రో న తీర్థం న వేదా న యజ్ఙ్నాః
అహం భోజనంనైవ భోజ్యం న భోక్తా
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
వేదయజ్ఙాలు సుఖధుఃఖాలు ధర్మాధర్మాలు మంత్ర తీర్థాలు నాకు తెలియవు.. నేను అనుభవించే వాడిని కాను. అనుభవించదగిన వస్తువును కాను. అనుభవింపబడే వాడిని కాను.. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
న మే మృత్యుశంకా న మే జాతి భేదః
పితానైవ మేనైవ మాతా న జన్మః
న బంధుర్నమితృం గురుర్నైవ శిష్యః
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
చావు భీతి నాకు లేవు. జాతి విచక్షణ లేదు. తల్లీతండ్రీ లేరు. జన్మయే లేదు. బంధుమిత్రులు నాకు లేరు. గురువు శిష్యుడు లేరు. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
అహం నిర్వికల్పో నిరాకరరూపో
విభుర్వ్యాప్య సర్వత్ర సర్వేంద్రియాణాం
సదా మే సమత్వం న ముక్తిర్నబంధః
చిదానందరూపః శివోహం! శివోహం!
నాకు రూపం లేదు, కల్పన లేదు. సర్వవ్యాపిని సర్వగతుణ్ణి. అయినా ఇంద్రియాలకతీతుణ్ణి. మోక్షాన్ని కాను. జ్ఙేయాన్ని కాను. నిత్యానంద చైతన్య స్వరూపుడను నేను... నేనే శివుణ్ణి..నేనే శివుణ్ణి..
మనో బుద్ధ్యహంకార చిత్తాలు నేను కాదు
శ్రవణ జిహ్వలుగాని చక్షు ఘ్రాణాలుగాని నేను కాదు
ఆకాశం వాయువు అగ్ని జలం పృధివి ఇవేవీ నేను కాదు
నేను శాశ్వతానందాన్ని చైత్యాన్ని శివుణ్ణి శివుణ్ణి
ప్రాణ శక్తిని నేను కాదు పంచవాయువులు నేను కాదు
శరీరపు సప్త ధాతువులు నేను కాదు దాని పంచకోశాలు
పాణిపాదాలు రసనం తదితర కర్మెంద్రియాలు ఏవీ నేను కాదు
నేను శివుణ్ణి శివుణ్ణి
లోభ మోహాలు నాకు లేవు రాగ ద్వేషాలు నాకు లేవు
గర్వం అహంకారం ధర్మం విషయం వాంఛ మోక్షం
ఏవీ నాకు లేవు శాశ్యతమైన చిదానంద స్వరూపుణ్ణి
నేను శివుణ్ణి నేను శివుణ్ణి
వేదయజ్ఞాలు సుఖదుఃఖాలు ధర్మాధర్మాలు మంత్రతీర్దాలు
నాకు తెలియవు నేను భోక్తనుగాని భోజనాన్ని గాని భోజ్యాన్ని
గాని కాను నేను శాశ్యతమైనచిదానంద స్వరూపుణ్ణి
నేను శివుణ్ణి నేను శివుణ్ణి
చావు భీతి నాకు లేదు జాతి విచక్షణ లేదు తల్లీతండ్రీ లేరు
జన్మయే లేదు బంధుమిత్రులు నాకు లేరు గురువు శిషుడు లేరు
శాశ్యతమైనచిదానంద స్వరూపుణ్ణి నేను
నేను శివుణ్ణి నేను శివుణ్ణి
నాకు రూపం లేదు కల్పన లేదు సర్వవ్యాపిని సర్వగతుణ్ణి
అయినా ఇంద్రియాలకతీతుణ్ణి మోక్షాన్ని కాదు
జ్ఞేయాన్ని కాను నేను శాశ్యతమైనచిదానంద స్వరూపుణ్ణి
నేను శివుణ్ణి నేను శివుణ్ణి
– జగద్గురు శ్రీ శంకర భగవద్పాద విరచితం నిర్వాణ షట్కము
(శ్రీ శంకర ఉవాచ అనే రామకృష్ణ మఠం ప్రచురణ నుంచి)

నాకు స్ఫూర్తినిచ్చే పాట!
ఇది వ్రాసింది నేను అని చెప్పే అర్హత నాకు లేదు. అవి నా జీవితంలో అతి పెద్ద దెబ్బ తగిలిన రోజులు. బ్రతుకులో బాధ్యతలు తప్పితే కోరికలు/ఆశయాలు కనబడని రోజులు. మౌంటైన్ వ్యూ లో ఉన్నాను. ఒక ప్రభాతవేళ నాలో ఏదో తెలియని శక్తి ప్రవేశించి వ్రాసింది ఈ పాటని, అని నా నమ్మకం.
ఈ పాటలో వ్యాకరణదోషాలు ఉండచ్చు - అప్పటికే నేను సంసృతంలో మాట్లాడి ఒక ఐదు ఏళ్ళు దాటింది. కానీ ఆ భావం నేను అనుభవించగలుగుతున్నాను...ఒక్క సారిగా ఈ ప్రపంచానికి దూరంగా వెళ్ళిపోతాను. కష్టానికి, సుఖానికి తేడా తెలియదు. నాలో ఉన్నా మనిషి చచ్చిపోయి, దైవం మిగుల్తుంది....శివోహం అనిపిస్తుంది. అది అనుభవించాలి!
మానవరూపేశివోహం, వర్ణధారాధృతోహం
అర్ణవమథనాసమయే గరళం పీత్వాపి సజీవోహం ||
మాయామృత్తికాయాముత్పన్న, వాంఛాలతాః దగ్ధ్వా
కాయం నిత్యమాఛ్ఛేదయామి, భస్మితలిప్సాః ధృత్వా
హృదయేజాతభావసందోహం, కఠిన్యేణ హత్వా
మానసరుద్రభూమ్యాం చరామి నిత్యం, మామేవ జీత్వా
నిత్యాహారం కపాలే సత్యం, స్థితప్రఙా మే వృషభవాహనం
సర్వేషామపి బంధువత్ అహం, నాస్తి మే కోపి మిత్రం ||
విధిదత్తం మహోత్తరం కార్యం, మానసకర్ణైః శ్రుత్వా,
నిత్యం తాన్ హి ధారామి కాయే , విషసర్పాః కృత్వా
అనుభవనామజటాం తు మూర్ధ్నే, గాఢతరేణ బధ్ధ్వా
నిరతం సమ్నియమ్య తిష్టామి, గాత్రగంగాం గృహీత్వా
సత్యేందుర్మే నిత్యభూషణం, లజ్జా మహ్యం భవతి అంబరం
అర్థాంగీ తు విధ్యుక్త ధర్మం, ఙానం భవతి త్రినేత్రం ||
మామూలు మాటల్లో చెప్పాలంటే:
మానవుడి రూపంలో ఉన్నా శివుణ్ణి నేను. అక్షరాల ధారను మోస్తున్నాను (శివుని ఢమరుకంలోనుండి శబ్దాలు వెలువడ్డాయి). సముద్రాన్ని మథనం చేసినప్పుడు పుట్టిన విషం తాగినా ఇంకా బ్రతికే ఉన్నాను.
మాయ అనే మట్టిలో (పాంచభౌతిక ప్రపంచం మాయ - అంటా మట్టే) పుట్టిన కోరిక అనే తీగలను నేను తగలబెట్టి ఆ బూడిదతో నన్ను నేను అలంకరించుకుంటాను. మనసులో పుట్టిన భావాల సమూహాన్ని నేను నిర్దాక్షణ్యంగా చంపి, ఆ స్మశానంలో, నన్ను (నా భావాలను) నేను జయించి తిరుగుతూ ఉంటాను. నాకు నిజమే ఆహారం. స్థితప్రఙ నాకున్న వృషభవాహనం (బలానికి, నిబ్బరానికి చిహ్నం). అందరికీ నేను బంధువునే. కానీ నాకు ఎవరూ మిత్రులు కారు. (నేను ఎవరడిగినా సాయం చేద్దామనే చూస్తాను. కానీ, నేను ఎవరి దగ్గరనుండి ఏది ఆశించను).
నాకు విధి ఒక కర్తవ్యాన్ని ఇచ్చింది. అది నా మనసు గ్రహించింది. ఆ కర్తవ్యాన్నే విషసర్పాలుగా ధరిస్తున్నాను. ఎంత కష్టమైనా, ప్రమాదమైనా అవే నాకు అలంకారం. అనుభవం అనే జడలో గంగలాగా ప్రవహిస్తున్న నా అంగాలను బలంగా బంధించి ఆ సంనియమంలోనే నేను సంతృప్తిని పొందుతాను. నాకు సత్యమే చంద్రుడివంటి భూషణం, లజ్జ నిజమైన కట్టుబట్ట, విధి నిర్దేశించిన బాధ్యతే భార్య (భరించవలసినది), ఙానం మూడో కన్ను.
నా జీవితంలో నన్ను అన్నిటికంటే ప్రభావితం చేసిన పుస్తకం మనిషి వ్రాసింది కాదు. మాధవుడు చెప్పింది, మహర్షి వ్రాసింది! అది భగవద్గీత. భగవద్గీతను అందరి కంటే యథాతథంగా అనుసరించేది - విష్ణువుకి అతిశ్రేష్ఠుడైన భక్తుడు, మిత్రుడు - శివుడు. ఆ శివుడికి నేను చిన్నప్పటినుండి కింకరుణ్ని. నా జీవితాన్ని చాలా ప్రభావితం చేసినవాల్లల్లో మొదటివాడు కూడా శివుడే. ఆయనకు మనసా, శిరసా అనేకకోటి నమస్కారాలు చేస్తూ నా చేతులమీద ఆయన వ్రాయించుకున్న పాట